الفرص المتساویه فی التعلیم

Equal Opportunities in Education by Mikhail Bakunin

Share on facebook
Share on twitter
Share on telegram
Share on reddit
Share on whatsapp
Share on print

الفرص المتساویه فی التعلیم

لمیخائیل باکونین

ترجمه : مازن کم الماز

 

 

نقلا عن العداله , جنیف , 31 یولیو تموز 1869

العنوان الأول الذی یجب أن نعتبره هنا الیوم هو : هل سیکون من الممکن للجماهیر العامله أن تعرف عن انعتاقها الکامل طالما بقی التعلیم المتوفر لهذه الجماهیر أدنى من ذلک الذی یمنح للبرجوازیه , أو بتعابیر أکثر عمومیه , طالما وجدت أیه طبقه , سواء أکانت کثیره العدد أو على الضد قلیله العدد , مستحقه , استنادا إلى حق الولاده , لتعلیم متفوق و تدریس أکثر کمالا ؟ ألا یجیب السؤال على نفسه بنفسه ؟ ألیس من البدیهی أنه من بین شخصین منحتهما الطبیعه ذکاءا متعادلا تقریبا , فإن ذاک الذی سیحوز السبق – هو الشخص الذی سیتوسع أفقه بسبب التعلیم و ذاک الذی سیفهم أکثر العلاقات الداخلیه للظواهر الطبیعیه و الاجتماعیه ( ما یمکننا تسمیتها بقوانین الطبیعه و المجتمع ) سوف یفهم بسهوله و بشکل جید طبیعه محیطه ؟ و أن هذا الشخص سیشعر , دعنا نقول , بحریه أکبر و , بتعابیر عملیه , سیظهر استعدادا و قابلیه أکبر من زمیله الآخر ؟ من الطبیعی أن ذلک الشخص الذی یعرف أکثر سیهیمن على من یعرف أقل . و بافتراض أن هذا التباین فی التدریس و التعلیم هو وحده الموجود فقط بین کلتا الطبقتین , ألن تتبعه کل التباینات و الفروق الأخرى حتى یصبح عالم البشر کما هو حاله فی الظروف الراهنه , أی حتى یتم تقسیمه مره أخرى إلى جمهور من العبید و عدد محدود من الحکام , یعمل الأولون دائما کما یفعلون الیوم لفائده الأخیرین ؟

یمکننا أن نعرف الآن لماذا یطالب الاشتراکیون البرجوازیون بالقلیل فقط من التعلیم للشعب , مقدار ضئیل لکنه أکبر بالتأکید مما یتوفر للشعب الیوم , بینما نطالب نحن , الاشتراکیون الدیمقراطیون* , نیابه عن الشعب , بتعلیم کامل و متکامل , تعلیم کامل بقدر ما تسمح به قوه العقل الیوم , بحیث أنه من الیوم فصاعدا , لن توجد أیه طبقه تتفوق على العمال بسبب میزه التعلیم الأکثر تفوقا و بالتالی قادره على أن تهیمن علیهم و تستغلهم . یرید الاشتراکیون البرجوازیون أن یحافظوا على نظام الطبقه , زاعمین أن کل طبقه تؤدی وظیفه اجتماعیه واحده , واحده تختص , لنقل بالتعلیم , و الأخرى بالعمل الیدوی . أما نحن , على الجانب المقابل , فإننا نسعى وراء الإلغاء النهائی و المطلق للطبقات , إننا نسعى وراء توحید المجتمع و تحقیق المساواه فی الإمداد الاجتماعی و الاقتصادی لکل فرد على هذه الأرض . فیم یرید الاشتراکیون البرجوازیون المحافظه على الأسس التاریخیه لمجتمع الیوم , فإنهم یریدون أن یجعلوا هذه الأسس أقل قسوه و صرامه مع بعض التحسینات . أما نحن فنرید أن نشاهد تدمیرها أولا . من هنا یتبع أنه لن یکون هناک أی تهدئه أو مساومه , ناهیک عن أی تحالف بین الاشتراکیین البرجوازیین و بیننا نحن الاشتراکیون الدیمقراطیون . لکنی سمعتها تردد تلک الحجه الأکثر تکرارا ضدنا , و هی الحجه التی یعتبرها الدوغمائیون من کل صوب على أنها لا تدحض – أنه من المستحیل أن الجنس البشری کله سوف یکرس نفسه للتعلم , لأنه عندها سنموت جمیعنا من الجوع . بالنتیجه فیم یتعلم البعض فإن على البقیه أن تعمل بحیث أنه یمکنهم أن ینتجوا ما نحتاجه کی نعیش – لیس فقط أن ینتجوا لتلبیه حاجاتهم الخاصه بل أیضا لأولئک الأشخاص الذین کرسوا أنفسهم حصریا للمهن الفکریه , و أنه إلى جانب توسیع آفاق المعرفه الإنسانیه , فإن اکتشافات هؤلاء المفکرین تحسن ظروف کل الکائنات البشریه من دون استثناء , عندما یجری تطبیقها فی الصناعه و الزراعه , و عموما على الحیاه السیاسیه و الاجتماعیه , متفقین ؟ و ألا تحسن إبداعاتهم الفنیه حیاه کل واحد منا ؟
کلا , أبدا . إن أکبر لوم نوجهه للعلم و الفن هو تحدیدا أنهما لا یوزعان فضائلهما و لا یمارسان نفوذهما إلا على قسم محدود من المجتمع , حصریا , و بالتالی على حساب غبن الغالبیه الساحقه منه . قد یقول شخص ما الیوم أن التقدم فی العلم و الفن , تماما ما قیل سابقا و على نحو مناسب عن التطور الهائل فی الصناعه و التجاره و المصارف , و بکلمه , ثروه المجتمع فی معظم البلاد المتحضره فی العالم المعاصر . هذه الثروه هی حصریه تماما و التوجه هو أن تصبح کذلک أکثر فأکثر مع کل یوم , حیث أنها تصبح مرکزه فی أیدی أعداد تتقلص باستمرار , تبتعد عن الدرجات الدنیا من الطبقه الوسطى و البرجوازیه الصغیره , محوله إیاهم إلى برولیتاریا , هکذا فإن تطور هذه الثروه هو السبب المباشر وراء البؤس المتزاید للجماهیر العامله . و هکذا تکون النتیجه هی أن تلک الهاویه التی تفصل بین الأقلیه المدعاه صاحبه الامتیازات و ملایین العمال الذین یکسبون قوت یومهم بقوه أیدیهم تزداد حتى أکبر فأکبر و أنه کلما ازدادت سعاده تلک الأقلیه – التی تستغل عمل الشعب کلما زادت تعاسه العمال . على المرء فقط أن یرى الوفره الرائعه التی تتمتع بها الزمره الأرستقراطیه و المالیه و التجاریه و الصناعیه فی انکلترا و مقارنتها بالوضع المزری للعمال فی نفس البلد , یجب على المرء فقط أن یعید قراءه الرساله الساذجه و التی تمزق القلب التی کتبها مؤخرا صائغ ذکی و مستقیم من لندن , والتر دوغان , الذی تناول السم طوعا هو و زوجته و أولاده السته , ببساطه کوسیله للنجاه من خزی الفقر و آلام الجوع ( 1 ) – و سیجد المرء نفسه مضطرا لیسلم بأن الحضاره الأکثر تبجحا , بالتعبیر المادی , تعنی بالنسبه للشعب الاضطهاد و الخراب فقط . و نفس الشیء یصح عن التطورات المعاصره فی العلم و الفن . خطوات هائله بالفعل , هذا صحیح , لکن کلما کانت التطورات أکبر کلما عززت العبودیه الفکریه و بالتالی , بتعابیر مادیه , زادت البؤس و الدونیه حیث أنه بالنسبه لکثیر من الناس تقوم هذه التطورات بتعمیق الهوه التی تفصل بالفعل مستوى الشعب من الفهم عن مستوى الطبقات صاحبه الامتیازات . من وجهه نظر القدره الطبیعیه فإن ذکاء الطبقات الأقل حظا الیوم و بشکل واضح أقل براعه و أقل استخداما و مصقولا على نحو أقل و أقل فسادا بالحاجه للدفاع عن مصالح غیر عادله متحیزه , و بالنتیجه ذات قوه أکبر طبیعیا من قوه عقل البرجوازیه : لکن هنا أیضا فإن قوه عقل البرجوازیه لا تملک بتصرفها الترسانه الکامله للعلم الزاخره بأسلحه رائعه بالفعل . تکون القضیه غالبا أن عاملا عالی الذکاء یجبر على إمساک لسانه عندما یواجه أحمق متعلم یستطیع أن یهزمه , لیس بقوه العقل ( الذی لا یملک منه شیئا ) بل بقوه تعلیمه , هذا التعلیم الذی یحرم منه العامل لکن یمنح لهذا الأحمق , لأنه فیم یستطیع هذا الأحمق أن یطور حماقته علمیا فی المدارس کان عمل ذلک العامل هو أن یوفر اللباس و الطعام و المأوى لنفسه , أن یؤمن کل حاجاته , التی کانت تشکل أساتذته و کتبه , أی کل شیء ضروری لتعلیمه .

حتى داخل الطبقه البرجوازیه , کما نعرف بشکل جید جدا , فإن درجه التعلیم التی تمنح لکل فرد لیست هی نفسها . هناک أیضا مقیاس یحدد , لیس وفق إمکانیات الفرد بل بمقدار ثروه الطبقه الاجتماعیه التی ینتمی إلیها بالولاده , مثلا التعلیم المتاح لأطفال البرجوازیه الصغیره , بینما هو بالکاد أفضل من ذلک الذی یتدبره العمال لأولادهم , فإنه لا شیء بالمقارنه مع التعلیم الذی یوفره المجتمع بیسر للبرجوازیه الوسطى و العلیا . ما الذی نجده عندها ؟ البرجوازیه الصغیره , التی ترتبط مع الطبقه الوسطى فقط من خلال إدعاء سخیف من جهه , و على اعتمادها على کبار الرأسمالیین من جهه أخرى , تجد نفسها على الأغلب فی ظروف حتى أکثر بؤسا و أکثر إذلالا من تلک التی تصیب البرولیتاریا . لذلک فعندما نتحدث عن الطبقات صاحبه الامتیازات فإننا لا تضم فی ذهننا هذه البرجوازیه الصغیره البائسه التی , لا تملک أکثر من بعض الروح و الذکاء , لن تتأخر فی ضم قواها معنا لمحاربه البرجوازیه الکبیره و الوسطى التی تسحقها الیوم بشکل لا یقل عن سحقها للبرولیتاریا . و إذا استمرت الاتجاهات الاقتصادیه الحالیه فی المجتمع فی نفس الاتجاه لعشر سنوات قادمه ( و الذی نعتبره مستحیلا بأی حال ) فإنه یمکننا حتى أن نرى جل البرجوازیه الوسطى تتردى قبل أی شیء آخر إلى مستوى الظروف الحالیه للبرجوازیه الصغیره فقط لتنزلق أکثر إلى مستوى البرولیتاریا – کنتیجه بالطبع لهذا الترکیز الحتمی للملکیه بأیدی عدد یصغر باستمرار – و الذی ستکون نتائجه التی یتعذر تجنبها هی انقسام المجتمع مره واحده و إلى الأبد إلى أقلیه صغیره فاحشه الثراء متعلمه حاکمه و غالبیه عظمى من البرولیتاریین المفقرین و الجاهلین و المستعبدین .

هناک حقیقه یجب أن تترک تأثیرا عند کل شخص عنده ضمیر , عند کل من یحمل فی قلبه اهتماما بالکرامه و العداله الإنسانیه , و تلک هی لأجل حریه کل إنسان وسط و من خلال حاله المساواه بین الجمیع . هذه الحقیقه هی أن کل الأنتلیجنتسیا و کل التطبیقات العظیمه للعلم فی أغراض الصناعه و التجاره و فی حیاه المجتمع عموما لم تؤد حتى الیوم إلى إفاده أی کان , فقط عملت على حفظ الطبقات ذات الامتیازات و سلطه الدوله , هذا البطل الأزلی لکل الظلم السیاسی و الاجتماعی . أبدا إنها لم تجلب و لا مره المنفعه لجماهیر الشعب . نحتاج فقط لقائمه بالآلات و ستجد کل عامل و مدافع مخلص عن انعتاق العمال یقبل عداله ما نقوله . بأیه قوه تقوم الطبقات صاحبه الامتیازات الیوم بالمحافظه على هذه الامتیازات , بکل نظافتها المتغطرسه و متعها الجائره , فی تحدی لکل الغضب الشرعی الذی تشعر به جماهیر الشعب ؟ هل عبر أیه قوه متأصله فی شخوصهم ؟ کلا – إن هذا یجری فقط عبر قوه الدوله , و التی یملک أبناؤهم فی جهازها دوما الموقع المرکزی ( و حتى کل موقع متوسط و منخفض الأهمیه ) ما عدا مواقع الجنود و العمال . و فی هذا الیوم و هذا العصر ما هو الشیء الذی یشکل المبدأ الذی یشکل الأساس التحتی لقوه السلطه ؟ هل هو العلم ؟ نعم , إنه العلم – علم الحکومه , علم الإداره و علم المال , علم جز صوف قطعان الشعب ( أی نهب الشعب , المترجم ) دون أن تقوم بالرد بصوت مرتفع , و عندما یبدؤون بفعل ذلک , علم فرض الصمت , الصبر و الخضوع علیهم بواسطه القوه المنظمه علمیا : علم خداع و تقسیم جماهیر الشعب و إبقائهم خانعین فی جهل مفید خشیه أن یصبحوا قادرین بمساعده بعضهم البعض و توحید جهودهم من استحضار قوه قادره على إسقاط الدول , و قبل کل شیء العلم العسکری بکل ترسانه أسلحته المجربه و المختبره , هذه الأدوات الجباره للتدمیر التی “تفعل العجائب” ( 2 ) : و أخیرا علم العبقریه الذی أوجد السفینه البخاریه و السکک الحدیدیه و التلغراف , التی حولت کل حکومه إلى مائه أو ألف من الکلاب القویه ( 3 ) المسلحه مانحه إیاها القوه لتفعل و تعتقل فی کل مکان – و التی خلقت أکبر مرکزیه سیاسیه جباره شهدها العالم على الإطلاق .
من سینکر عندها أن کل التقدم الذی حققه العلم , من دون استثناء , لم یجلب أی شیء حتى الآن و وفر فقط زیاده فی ثروه الطبقات صاحبه الامتیازات و فی قوه الدوله , مقابل الغبن الذی یلحق بحیاه و حریه جماهیر الشعب , للبرولیتاریا ؟ لکن سنسمع هنا الاعتراض التالی , ألم تستفد جماهیر الشعب من هذا أیضا ؟ ألیسوا هم الیوم أکثر تحضرا فی مجتمعنا منهم فی المجتمعات الماضیه ؟

سوف نرد على هذا بملاحظه مستعاره من الاشتراکی الألمانی ذائع الصیت لاسال . بقیاس التقدم الذی حققته جماهیر العمال بتعابیر انعتاقهم السیاسی و الاجتماعی , یجب على المرء ألا یقارن مستواهم الفکری فی هذا القرن بما کان فی القرون الماضیه . عوضا عن ذلک یجب على المرء أن یقرر , من خلال المقارنه فی أی وقت معطى أو محدد , الفجوه التی توجد بین الطبقه العامله و الطبقات صاحبه الامتیازات التی تحدثنا عنها , هل تقدمت الجماهیر إلى ذات الحد کما فعلت الطبقات صاحبه الامتیازات . لأنه إذا کان التقدم الذی حققه الطرفان متساویا تقریبا فإن الفارق الفکری الذی یفصل الجماهیر عن الطبقات صاحبه الامتیازات سیکون بذات القدر کما کان أبدا أو من قبل , لکن إذا کانت البرولیتاریا قد تقدمت أکثر و بسرعه أکبر من الطبقات صاحبه الامتیازات فإن هذا الفارق سیضیق بالضروره , لکن من جهه أخرى إذا کان معدل تقدم العمال أبطأ و بالتالی أقل من معدل تقدم الطبقات صاحبه الامتیازات فی نفس الفتره فإن هذا الفارق سیزداد . إن الفجوه التی تفصلهما ستزداد و سیزداد الإنسان صاحب الامتیازات قوه و ستزداد ظروف الإنسان العامل بؤسا , و یصبح أشبه بالعبد مما کان فی نقطه البدء أو الانفصال . إذا بدأ اثنان منا من نقطتین مختلفتین فی نفس الوقت و أنت تسبقنی بمائه خطوه و أنت تسیر بسرعه ستین خطوه فی الدقیقه و أنا أسیر بسرعه ثلاثین فقط بالدقیقه , هکذا بعد ساعه واحده فقط ستکون المسافه التی تفصل بیننا لن تکون مائه خطوه فقط بل أکثر من 1900 خطوه .

یعطی هذا المثال فکره دقیقه تقریبا عن التقدم الذی تحققه کلا من البرجوازیه و البرولیتاریا . إلى هذا الحد سبقت البرجوازیه على طریق الحضاره بسرعه أکبر من البرولیتاریا , لیس لأنهم أکثر قوه على الصعید الفکری من الأخیره کما قد یجادل أحد ما – بل لأن التنظیم السیاسی و الاقتصادی للمجتمع کان حتى الیوم بحیث أن البرجوازیه وحدها تتمتع بحریه الوصول إلى التعلم و أن العلم یوجد فقط من أجلهم , فیما وجدت البرولیتاریا نفسها محکومه بالجهل المفروض علیها , بحیث أن حتى إذا حققت البرولیتاریا تقدما , على الرغم من کل هذا , ( و لا یوجد شک فی أنها قد حققت تقدما بالفعل ) فإن هذا التقدم لم یجر بفضل المجتمع بل بالأحرى على الرغم منه . لنلخص ما قلناه . فی مجتمع کما هو مشکل حالیا فإن تقدم العلم کان هو السبب فی الجهل النسبی للبرولیتاریا , تماما کما کان تقدم الصناعه و التجاره کان هو السبب فی إفقارها . لهذا فإن التقدم الفکری و المادی قد ساهما بدرجه متساویه فی مفاقمه عبودیه البرولیتاریا . ماذا یعنی هذا ؟ یعنی أن علینا واجب رفض و مقاومه العلم البرجوازی , تماما کما أن رفض و مقاومه الثروه البرجوازیه هو واجب علینا . و أن نرفضه و نقاومه بهذا المعنى – أی بتدمیر النظام الاجتماعی الذی یحوله إلى حکر لواحده من الطبقات الموجوده , یجب أن نؤکد أنه ملک عام لکل البشریه .

* الاشتراکیون الدیمقراطیون : لقب أطلق مؤقتا على الأنارکیین فی الحرکه العمالیه فی الستینیات من القرن التاسع عشر , المترجم .

نقلا عن

//flag.blackend.net/daver/anarchism/bakunin/bakunin.htm

 

https://m.ahewar.org/s.asp?aid=133552&r=0



آدرس و اسامی صفحات مرتبط با فدراسیون عصر آنارشیسم

Federation of Anarchism Era Social Media Pages



۱- آدرس تماس با ما 
asranarshism@protonmail.com
info@asranarshism.com
۲- عصر آنارشیسم در اینستاگرام
۳- عصر آنارشیسم در تلگرام
۴- عصر آنارشیسم در توئیتر
۵ – فیسبوک عصر آنارشیسم
۶ – فیسبوک بلوک سیاه ایران
۷ – فیسبوک آنارشیستهای همراه روژاوا و باکورAnarchists in solidarity with the Rojava
۸ – فیسبوک دفاع از زندانیان و اعدامیان غیر سیاسی
۹ – فیسبوک کارگران آنارشیست ایران
۱۰- فیسبوک کتابخانه آنارشیستی
۱۱ – فیسبوک آنارشیستهای همراه بلوچستان
۱۲ – فیسبوک هنرمندان آنارشیست
۱۳ – فیسبوک دانشجویان آنارشیست
۱۴ – فیسبوک شاهین شهر پلیتیک
۱۵ – فیسبوک آنتی فاشیست
۱۶– سایت عصر آنارشیسم
۱۷- فیسبوک میتینگ دهه هفتاد و هشتادی ها
۱۸- اینستاگرام ” دختران آنارشیست افغانستان ”
۱۹- اینستاگرام آنارشیستهای رشت
۲۰- تلگرام آنارشیستهای اصفهان و شاهین شهر
۲۱ – اینستاگرام آنارشیستهای اصفهان و شاهین شهر
۲۲- تلگرام آنارشیستهای شیراز
۲۳ – اینستاگرام آنارشیستهای شیراز
۲۴ – اینستاگرام آنارشیستهای گیلان
۲۵ – تلگرام ” جوانان آنارشیست ”
۲۶ - تلگرام آنارشیستهای تهران
۲۷ – بلوک سیاه Iranian Black Bloc توییتر
۲۸ –  اینستاگرام ” آنارشیستهای جنوب “
آنارشیستهای جنوب یکی از اعضای تشکیل دهنده ” اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان” می باشند که در ایران حضور دارند.
۲۹ – اینستاگرام ” آنارشیستهای خراسان“
آنارشیستهای خراسان یکی از اعضای تشکیل دهنده ” اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان” می باشند که در ایران حضور دارند.
۳۰ – گروه تلگرام آنارشیستهای بلوک سیاه
۳۱ – اینستاگرام جوانان آنارشیست
۳۲ – فیسبوک اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان
۳۳ – اینستاگرام بلوک سیاه آنارشیست
۳۴ – تلگرام آنارشیستهای اراک
۳۵ – تلگرام قیام مردمی
کانال قیام مردمی مخصوص آموزش تاکتیکهای مبارزات خیابانی و سازماندهی تظاهرات سراسری است.
۳۶– اینستاگرام جوانان آنارشیست
۳۷– اینستاگرام آنارشیستهای بوکان - ئانارکیستە کانی بۆکان