أنارکیه بقلم جون بیکین

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در reddit
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در print

 

أنارکیه بیتر کروبوتکین الشیوعیه

بقلم: جون بیکین

ترجمه : مازن کم الماز

آمن کروبوتکین بأن هدف الاقتصاد الأنارکی , و أیه نظریه اقتصادیه أخرى قابله للحیاه , هو تلبیه الحاجات الإنسانیه بأکثر ما یمکن من الفاعلیه – أن یعزز “القیمه الاقتصادیه و الاجتماعیه للکائنات البشریه” . الملاحظه ۱۱ تتحدث عن نقد کروبوتکین أن الرأسمالیه فاشله بشکل بائس وفقا لهذا المعیار , هذا المقال یعرض باختصار لفکره کروبوتکین عن الإطار الاقتصادی لمجتمع حر….

الأنارکیه الشیوعیه
یجادل کروبوتکین أن الاقتصادیین یقعون فی خطأ أساسی عندما ینطلقون فی دراستهم من نقطه الإنتاج . عوضا عن ذلک یتوجب على الاقتصادیین أن یقاربوا الاقتصاد من وجهه نظر الاستهلاک – من نقطه الحاجات الإنسانیه . یجب أن تتحکم هذه الحاجات بالإنتاج , إن هدف الاقتصاد الأنارکی لیس أن یتفهم کیفیه عمل الاقتصاد الرأسمالی ( إلى الحد الذی یمکن معه القول أنه یفعل بالمره ) , بل أن یدرس “حاجات الجنس البشری و وسائل إشباعها بأقل هدر ممکن فی الطاقه البشریه” . رغم أن هذه الحاجات الإنسانیه لا یجری تلبیتها الیوم , فإنه لا توجد أیه أسباب تقنیه لماذا لا تمتلک کل أسره منزلا مریحا , و ما یکفیها من غذاء , الخ. لیست المشکله هی فی عدم زیاده الإنتاجیه فحسب , بل أن “الإنتاج قد فقد إدراک حاجات الإنسان , قد ضل فی الاتجاه الخاطئ تماما…”

فی عمله البارز , الحصول على الخبز , خصص کروبوتکین فصلا کبیرا لدحض اعتراضات شائعه کهذه کفکره أن أحدا لا یعمل دون إکراه و أن وجود المشرفین ضروری لفرض مستویات الجوده و النوعیه . یجادل کروبوتکین فی أن الاتحاد الحر هو الحل لمعظم هذه الاعتراضات . إذا أخذ الکسالى و المتسکعون بالتزاید فیجب إطعامهم حتى الدرجه التی تسمح بها المصادر المتوفره , بل أن یعاملوا ک”شبح للمجتمع البرجوازی” . لکن قله قلیله من الناس سترفض بالفعل المساهمه فی المجتمع . “لا توجد هناک حاجه لإنتاج مجموعه قوانین لأجلهم” . (۳)

إن حجج الاقتصادیین لصالح الملکیه فی الحقیقه “تثبت فقط أن الإنسان ینتج أعظم بالفعل عندما یعمل بحریه..” یعترض کروبوتکین أنه بشکل مختلف جدا عن العمل المحدود الذی یقومون به عندما لا یحصلون على أجر , فعندما یعمل الناس متعاونین و لخیر الجمیع فإنهم یحققون مستویات غیر مسبوقه من الإنتاجیه لا یمکن الوصول إلیها أبدا عبر اقتصادیات الدوله أو عبر قیامها بإکراه الناس.

إن السعاده – أی إشباع الحاجات الفیزیائیه و الفنیه و الأخلاقیه , کانت دوما أقوى حافز للعمل…إن العامل الحر الذی یرى کیف تزداد الراحه و الرفاهیه المتوفره له و للآخرین مقارنه بما یبذله من مجهود سیبذل طاقه و ذکاءا أکثر بکثیر بشکل دائم و سیوفر منتجات ممتازه بأعداد أکثر بکثیر….(۴)

یجب توفیر کل السلع و الخدمات إلى الحد الممکن و بدون أی مقابل للجمیع . البضائع المتوفره بکثره یجب أن توفر بدون أیه حدود , و تلک التی تتوفر بأعداد قلیله یجب أن توفر عبر تحصصیها ( توفیرها عبر حصص ) . لاحظ کروبوتکین أن کثیرا من البضائع توفر بالفعل اعتمادا على الطلب . لا حاجه لدفع أیه رسوم لاجتیاز الجسور مثلا , المیادین و الحدائق العامه مفتوحه للجمیع , کثیر من السکک الحدیدیه تعرض رکوبا شهریا أو سنویا , المدارس و الشوارع مجانیه , یتم إیصال الماء لکل المنازل , و المکتبات توفر المعرفه للجمیع بغض النظر عن قدرتهم على الدفع , و توفر المساعده لمن لا یمکنه فهم الفهرس  (حقیقه أن کثیر من هذه الخدمات قد تراجعت فی السنوات الأخیره لا یبطل فرضیته) ……
دعا کروبوتکین إلى تأمیم لیس فقط وسائل الإنتاج ( الأرض , المناجم و المصانع , الخ ) بل کل السلع.
الجمیع یعتمد على الآخرین فی المجتمع المتحضر , لذا فمن المستحیل إصلاح شیء ما بدون تغییر الکل . فی ذلک الیوم الذی نهاجم فیه الملکیه الخاصه… سیکون علینا أن نهاجم کل مظاهرها…ما أن یتم هز “الحق المقدس للملکیه” فلن یمنع أی قدر من التنظیر من الإطاحه بها , هنا من قبل عبید الأرض و هناک بواسطه عبید الآله.
حیث أن الکائنات البشریه “لیست کائنات متوحشه یمکنها أن تعیش فی الغابات دون ملجأ سوى الأغصان” فإنها ستحتاج للسکن و الطعام و اللباس و بقیه مواد الاستهلاک الضروریه لأی شکل من أشکال الحیاه الکریمه. (۹)

ساعات أقل
یؤکد کروبوتکین أنه اعتمادا على تقنیه العصر فإن الجماهیر ستحتاج لتحدید یوم العمل بخمسه ساعات ( لمده ۲۵ سنه من حیاتهم أو ما یقارب ذلک ) بغرض تلبیه حاجاتهم من الغذاء و اللباس و السکن و النبیذ و التنقل و ما یتعلق بها من ضروریات…
إن مجتمعا کهذا سوف یضمن بالمقابل لأفراده رخاء أکثر مما تتمتع به الطبقه المتوسطه الیوم فعلا . علاوه على ذلک فإن کل عامل فی هذا المجتمع سیکون تحت تصرفه خمس ساعات على الأقل یستطیع أن یکرسها للعلم و الفن و الحاجات الخاصه التی لا تقع تحت أی بند من الضروریات , و لکن التی قد تصبح کذلک فیما بعد عندما یتم تعزیز إنتاجیه الإنسان و تتوقف هذه الأشیاء عن أن تکون من الکمالیات. (۱۰)

کانت هذه النقطه الأخیره بالنسبه لکروبوتکین ذات أهمیه کبرى . لم یکن من الکافی مجرد إشباع حاجات البشر المادیه – یجب أن یکون هؤلاء البشر أحرار فی تطویر اتجاهاتهم الفنیه و الجمالیه . آمن کروبوتکین أن الرفاهیه , أبعد من أن تکون مجرد تبذیر , هی ضروره مطلقه . لکن إذا کانت هذه المباهج “مقصوره الیوم على قله محدوده العدد…فإن توفیر وقت فراغ و احتمال تطویر القدرات العقلیه لکل فرد” یجب توفیره للجمیع , حینها ” ستضمن الثوره الاجتماعیه الخبز الیومی للجمیع”. (۱۱)

تختلف الأذواق کثیرا کما یلاحظ کروبوتکین . بعض الأشخاص یحتاجون إلى التلسکوبات و المختبرات لیتمموا حیاتهم , یحتاج الآخرون إلى قاعات الرقص و أو ورشات الإنشاءات . لکن کل هذه الفعالیات ستنتزع من حدود الإنتاج الرأسمالی الضیقه و تمارس على أساس طوعی تعاونی بعد أن ینهی المشارکون فیها ساعاتهم القلیله من العمل الضروری . متحررین من سخره الإنتاج الرأسمالی سنکون جمیعا أحرارا بتطویر ملکاتنا الإبداعیه . کان کروبوتکین متأکدا أن النتیجه ستکون فنا أرفع , فی متناول الجمیع , و تطورا علمیا دراماتیکیا ( فالعلم فی النهایه و حتى وقت قریب کان جهدا طوعیا فحسب ).

یجب ألا یکون العمل شاقا

تحت الظروف الراهنه کما یلاحظ کروبوتکین أن العمل المنتج یعنی ساعات عمل طویله فی معامل غیر صحیه , أن تبقى مکبلا إلى نفس المهمه ل ۲۰ أو ۳۰ سنه – و ربما طوال حیاه الإنسان . إنه یعنی العیش على أجر تافه , بدون أی ثقه بما یحمله الغد , مع فرصه محدوده لمتابعه متعه العلم و الفن . لکنه العمل الإضافی و الشاق و لیس العمل نفسه المؤذی للطبیعه البشریه.

شعر کروبوتکین أنه کان من الضروری أیضا مهاجمه تقسیم العمل التی امتدحها کل من الاقتصادیین الرأسمالیین و المارکسیین على حد سواء کشرط لتحسین الإنتاجیه ( رغم أن مارکس قد قال بأنه یجب دمج العمل فی نهایه المطاف ) . کان کروبوتکین مستعدا للتسلیم بأنه قد یکون صحیحا أن المرء الذی یقوم بالعمل نفسه مره تلو الأخرى قد یصبح بالفعل خبیرا بما یصنعه . لکن عاملا کهذا “سیفقد أی اهتمام بعمله , و سیکون کلیه تحت رحمه رب العمل بسبب براعته المحدوده”.

لیس من الکافی بعد قیام الثوره القیام بمجرد تخفیض عدد ساعات العمل . قال کروبوتکین بفکره أن تقیید العمال بفعالیه واحده مکرره هو “مبدأ مریع , مؤذ للمجتمع , و شدید الوحشیه بالنسبه للفرد…” . یجب على الثوره الاجتماعیه أن تلغی التقسیم بین العمل الیدوی و الفکری , أن تمنح العمال السیطره على أماکن عملهم , و أن تلغی العمل بأجر . “عندها لن یبدو العمل کلعنه من القدر , سیکون ما یجب أن یکونه دوما – الممارسه الحره لکل قدرات الإنسان” ( ۱۵ ) . تحت مبدأ تقسیم العمل فإن من یصنع الأشیاء فعلا لا یفترض منهم أن یفکروا أو یتخذوا أیه قرارات , بینما آخرون “یتمتعون بامتیازات التفکیر نیابه عن الآخرین…و یفکرون على نحو سیء لأن عالم أولئک الذین یکدحون بأیدیهم مجهول تماما بالنسبه إلیهم”.

إن تقسیم العمل یعنی إلصاق وصف خاص بالبشر و دمغهم به مدى الحیاه
– بعضهم برباط یربطه بالمعمل و بعضهم کرئیس عمال فی العمل , آخرین
بدفع سلال هائله محمله بالفحم الحجری فی مکان معین من المنجم , لکن أیا
منهم لا یملک أیه فکره عن الآله نفسها , و لا عن العمل أو المناجم . و لذلک
فهم یدمرون حبهم للعمل و قدرتهم على الإبداع…(۱۶)

یرید کروبوتکین أن یبرهن أنه سیکون أفضل بکثیر للمعلمین أن یشارکوا فی واجبات غسیل الأرض و کناسه باحات المدارس و الکثیر من المهام الضروریه لعمل المدرسه من أن یسمحوا بتشکیل الأنتلجنسیا ( جماعه المفکرین ) “أرستقراطیه العمال المهره”. (۱۷)

و کثیر من الفوائد المکتسبه من تقسیم العمل تفقد فی کل مناسبه مع ما تخلقه من ضروره نقل البضائع من مکان إلى آخر , و من خلق بیروقراطیات ضخمه لتنسیق إنتاج الأجزاء المختلفه التی یجب دمجها فی النهایه فی آله واحده . إن میزات الإنتاج المرکز هی کذلک وهمیه . فی حین أنه قد یکون مریحا لرأس المال أن یخضع کل العملیات لإداره مرکزیه ( رغم أنهم أکثر فأکثر یجدون أنه من الضروری تشجیع المبادرات المحلیه ) , فإن هذا لیس بسبب أیه فوائد تقنیه . یتم مرکزه الصناعه لتسهیل السیطره على الأسواق و لیس بسبب اقتصاد الحجم الذی لا یوجد . حتى هذا الیوم فإن الصناعات عالیه التقنیه المتطوره التی غالبا ما تستخدم لإثبات تفوق الإداره المرکزیه فإنها تتم غالبا ضمن عملیات متناثره ذات حجوم صغیره . إن اللامرکزیه فی الحقیقه أکثر فعالیه.

إلغاء نظام الأجور
یرى کروبوتکین أن “أعظم خدمه للبشریه” ستقدمها الثوره الاجتماعیه القادمه ستکون فی أنها “ستجعل نظام الأجور بأی شکل مستحیلا” ( ۲۰ ) . فی أیام کروبوتکین سلم معظم الاشتراکیین بالحاجه لإلغاء نظام الأجور , لکنهم ذهبوا إلى استبداله بعملات العمل الرمزیه التی تمثل إما “قیمه” عمل الناس أو الوقت الذی استغرقه العمل . دافع کروبوتکین عن نظام کهذا فی عام ۱۸۷۳ . لکن سرعان ما استنتج أن مشاریع کهذه غیر عملیه إلى حد کبیر و إصلاحیه بما تعنیه الکلمه:
ما أن یتم إلغاء الملکیه الخاصه و إنجاز الاستحواذ الجماعی على کل وسائل
الإنتاج فکیف یمکن الاحتفاظ بنظام الأجور بأیه صیغه ؟ إلا أن هذا
ما یفعله الجماعیون عندما یوصون باستخدام “صکوک العمل” کوسیله
لإعاده احتساب العمل. (۲۲)

إن صکوک العمل غیر مقبوله الیوم , لکن أغلب الاشتراکیین ما یزال یقبل بنظام الأجور و النقد , غالبا متخفیا کضمانات للاستهلاک , على أنه حتمی . إن مناصری مشاریع کهذه یحتجون بأنها مطلوبه “لتجنب التوزیع الخاطئ المنهجی و الهائل للوقت و الموارد” . و یقولون أن السوق هو بالطبع آلیه مجربه للتعرف على الحاجات الاجتماعیه و تفضیل البضائع . هکذا فالسبب فی المجاعه العامه فی أفریقیا لیست لأن السوق لا یعمل لتلبیه الحاجات الإنسانیه , بل لأن إخوتنا العمال یفضلون ألا یأکلوا.

إن أدوات کهذه ذات معنى فقط فی إطار اقتصاد السوق حیث تنتج البضائع و توزع لیس وفقا للطلب , بل على أساس القدره على الشراء . سواء أکان نظاما اقتصادیا کهذا یحافظ على تفاضلات الأجور ( النقد الموجه لهذا النظام تم استعرضه فی الاقتباس الأول ) أو ینادی بأجور متساویه ( أو ربما أجور تفضیلیه لصالح أولئک المنخرطین فی “عمل کریه أو خطر” ) فإنه و لا شک یدعم تنظیما للإنتاج و التوزیع یتولد عن الملکیه الخاصه – و الذی یمکن تحقیقه فقط ضمن تقییداتها. (۲۳)

یدحض کروبوتکین هذه الحجج قبل ۱۰۰ عام عندما کانت ما تزال حدیثه:
إنهم یقولون “لا ملکیه خاصه” و فورا بعد أن یسعوا للاحتفاظ بالملکیه الخاصه فی کل تظاهراتها الیومیه..

لا یمکن هذا أبدا . لأنه فی الیوم الذی ستسقط فیه المؤسسات القدیمه تحت فأس
البرولیتاریا فإن الأصوات ستطالبنا : الخبز , المأوى و رغد العیش للجمیع!
و سیجری الإنصات لهذه الأصوات , سیقول الشعب : دعونا نبدأ بتسکین ظمأنا
للحیاه و السعاده و الحریه , و الذی لم نروه أبدا . و عندما نتذوق هذه السعاده
فإننا سنبدأ بتهدیم آخر بقایا حکم الطبقه المتوسطه ” أخلاقها المستمده من دفاتر
الشیکات , فلسفه “الدائن و المدین”…و سوف نبدأ بالبناء باسم الشیوعیه و
الأنارکیه. (۲۴)

إذا کان هناک أی نقص حقیقی فی المواد الأساسیه یرى کروبوتکین أنه سیکون أکثر عدلا أن تتم محاصصه البضائع للمحافظه على آلیات التبادل . یجب رفض نظام الأجور فی کل أشکاله لصالح المبادئ الشیوعیه , لأنه إذا تم الحفاظ على الأجور ( سواء بالاعتماد على العمل أو أیه مقاییس أخرى ) فإن جهاز الدوله سیکون ضروریا أیضا بحکم الضروره.

لکن النقطه الأساسیه بالنسبه لکروبوتکین أنه على الجماهیر أن تمسک بزمام السیطره على مصیرها الاقتصادی – یجب أن تکون مستعده لتجرب أسالیب و طرق جدیده للتنظیم فیما تستفید من الطرق الموجوده بالفعل لتقوم بتلبیه حاجاتها المباشره . کان کروبوتکین مقتنعا أن الوسائل التقنیه لإشباع الحاجات الإنسانیه متوفره , “الشیء الوحید الذی قد تحتاجه الثوره هو جرأه المبادره…التوقف عن الإنتاج لمشترین مجهولین و البحث فی بیئتها عن الحاجات و الأذواق التی علیها أن تشبعها , إن المجتمع سیضمن بحریه حیاه و سعاده کل فرد من أفراده , بالإضافه إلى ذلک الإشباع الأخلاقی الذی یمنحه العمل عندما یتم اختیاره بحریه و إنجازه بحریه…” . (۲۵)

سوف تبنى الثوره الاجتماعیه على ما کان – الاستیلاء على الصناعات و البضائع الموجوده لتلبیه الحاجات الآنیه و کما أن البناء سیتوقف فإننا عندها سنبنی منه مجتمعا حرا . و طالما أنه لا یمکن و أنه من غیر المرغوب شرح کل تفصیل عن کیفیه عمل اقتصاد کهذا فإن کروبوتکین ذهب إلى أنه فی الواقع من الضروری التفکیر فی خطوطه العریضه مسبقا بحیث أنه سیمکننا أن نبنی وفقا لهدف معین . مصادره الملکیه و العمل المباشر و الفیدرالیه و التسییر الذاتی کانت بالنسبه لکروبوتکین هی هذه الوسائل . لکن مجتمعا لا یبنى وفق المبادئ الشیوعیه سوف ینحط إلى السلطه المرکزیه التی أقامها لمراقبه الإنتاج و التوزیع.  وحده التوزیع الحر للمواد الأساسیه , بکل تنوعها , لیس على أساس الترتیب أو الإنتاجیه , بل على أساس الطلب یتوافق مع مجتمع حر.

الملاحظات:
(۳) کروبوتکین , الاستیلاء على الخبز , الصفحات ۵۵ , ۱۷۰ , ۱۷۴
(۴) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۶۱- ۶۶
(۹) کروبوتکین , مصادره الملکیه ۱۸۹۵ الصفحات ۱۷۱ – ۷۲
(۱۰) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۲۲ – ۲۳
(۱۱) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۲۴
(۱۵) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۶۴
(۱۶) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۹۸ – ۹۹
” (۱۷) هل علینا أن ننصرف إلى تفحص فکره نظام المستقبل ؟” ص ۵۶
(۱۹) کروبوتکین , الحقول و المصانع و الورش , ص ۱۵۳ – ۵۴
” (۲۱) هل علینا أن ننصرف…” ص ۶۸ – ۶۹
(۲۲) کروبوتکین , نظام الأجور , ص ۹۴ – ۹۶
(۲۳) کمثال عن هذه المقاربات راجع مایکل ألبرت و روبن هاهنل “النظر إلى المستقبل : الاقتصادیات التشارکیه للقرن الحادی و العشرین” . أیضا یناقش ریتشارد لاوباخ فی نشره المناقشه ( ۲۳ مایو أیار ۱۹۸۷ و ۲۵ سبتمبر أیلول ۱۹۸۷ ) بإعطاء کل العمال حق الاقتراع عما یجب إنتاجه…”قروض الاستهلاک” تستخدم للحصول على البضائع و الخدمات و بالتالی تعطی فکره عن تفضیل المجتمع التراکمی” . ( هو لا یعنی أنه علینا إبلاغ مخططین عن خطط استهلاکنا للسنوات القادمه , و هو نظام غیر ممکن التحقیق , لیس عبر اقتصاد السوق . عوضا عن ذلک یجب تزوید المستهلکین بعدد متساو من “قروض الاستهلاک” التی سیستخدمونها لشراء الأشیاء من المخازن تماما کما هو الحال مع النقود . إننا نتحدث صراحه عن النقود هنا و بالتالی فإن هذا النظام الاقتصادی ( القائم على النقود – المترجم ) سیتحول بسرعه إلى نظام اقتصاد سوق ناضج أو إلى التخطیط المرکزی – فی کلتا الحالتین لا یملک للمرء أیه قدره على السعی لتلبیه الحاجات الإنسانیه و تنمیه الحریه الإنسانیه.
(۲۴) الاستیلاء على الخبز , ص ۱۷۹ و ۱۸۹
(۲۵) الاستیلاء على الخبز , ص ۲۲۹

نقلا عن

www.spunk.org/library

www.m.ahewar.org/s.asp?aid=116976&r=0



آدرس و اسامی صفحات مرتبط با فدراسیون عصر آنارشیسم

Federation of Anarchism Era Social Media Pages



۱- عصر آنارشیسم در اینستاگرام
۲- عصر آنارشیسم در تلگرام
۳- عصر آنارشیسم در توئیتر
۴ – فیسبوک عصر آنارشیسم
۵ – فیسبوک بلوک سیاه ایران
۶ – فیسبوک آنارشیستهای همراه روژاوا و باکورAnarchists in solidarity with the Rojava
۷ – فیسبوک دفاع از زندانیان و اعدامیان غیر سیاسی
۸ – فیسبوک کارگران آنارشیست ایران
۹- فیسبوک کتابخانه آنارشیستی
۰ ۱– فیسبوک آنارشیستهای همراه بلوچستان
۱۱ – فیسبوک هنرمندان آنارشیست
۱۲ – فیسبوک دانشجویان آنارشیست
۱۳ – فیسبوک شاهین شهر پلیتیک
۱۴ – فیسبوک آنتی فاشیست
۱۵ – تلگرام آنارشیستهای مریوان
۱۶- آدرس تماس با ما 

asranarshism@protonmail.com

info@asranarshism.com
۱۷ – سایت عصر آنارشیسم
۱۸ – کانال تلگرام آنارشیستهای کردستان - بڵاوکردنەوەی بیرو هزری ئانارکیستی
۱۹- فیسبوک میتینگ دهه هفتاد و هشتادی ها
۲۰- اینستاگرام ” دختران آنارشیست افغانستان ”
۲۱- فیسبوک  “دختران آنارشیست افغان ”
۲۲- اینستاگرام آنارشیستهای رشت
۲۳– اینستاگرام آنارشیستهای شهر بوکان ( ئانارکیسته کانی بوکان )
۲۴- تلگرام آنارشیستهای اصفهان و شاهین شهر
۲۵ – اینستاگرام آنارشیستهای اصفهان و شاهین شهر
۲۶- تلگرام آنارشیستهای شیراز
۲۷ – اینستاگرام آنارشیستهای شیراز
۲۸ – اینستاگرام آنارشیستهای گیلان
۲۹ – تلگرام جامعه دگرباشان فارسی زبان
۳۰ – تلگرام ” جوانان آنارشیست ”
۳۱- تلگرام آنارشیستهای مشهد
۳۲ - تلگرام آنارشیستهای تهران
۳۳ – بلوک سیاه Iranian Black Bloc توییتر
۳۴ –  اینستاگرام ” آنارشیستهای جنوب “

آنارشیستهای جنوب یکی از اعضای تشکیل دهنده ” اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان” می باشند که در ایران حضور دارند.
۳۵ – اینستاگرام ” آنارشیستهای خراسان“

آنارشیستهای خراسان یکی از اعضای تشکیل دهنده ” اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان” می باشند که در ایران حضور دارند.
۳۶ – تلگرام آنارشیستهای بلوک سیاه
۳۷ – اینستاگرام جوانان آنارشیست
۳۸ – فیسبوک اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان
۳۹ – اینستاگرام اتحادیه آنارشیستهای ایران و افغانستان
۴۰ – فیسبوک آنارشیستهای اهواز
۴۱ – فیسبوک آنارشیسم سبز
۴۲ – تلگرام آنارشیستهای اراک
۴۳ – تلگرام قیام مردمی

کانال قیام مردمی مخصوص آموزش تاکتیکهای مبارزات خیابانی و سازماندهی تظاهرات سراسری است.

مطالعه بیشتر